Nu zaterdag vindt het eerste Aziatische Songfestival plaats in Bangkok. Elf landen staan aan de startblokken van wat nu al een moeizame organisatie is gebleken. Waarom ontstaat deze spin-off net nu en wat is de noodzakelijke link met het ‘moederschip’ dat het Eurovisiesongfestival heet?

Het Songfestival en zijn Europese spin-offs: Beperkt bereik

De EBU experimenteert al decennialang met varianten op het Songfestival. De bekendste is het Junior Eurovisiesongfestival, dat volgend jaar zijn 25e editie viert. Al bereikten de kijkcijfers bij de recentste editie in Malta een absoluut dieptepunt.

Op vijf jaar tijd verloor het kinderconcours, waar buurlanden Nederland en Frankrijk nog steeds aan deelnemen, twee derde van zijn kijkerspubliek, van 33 naar 11 miljoen.

Andere afkooksels kwamen en gingen. Zowel het ‘Eurovision Dance Contest’ als ‘Eurovision Choir of the Year’ hielden het slechts twee edities vol.

(Tekst gaat verder onder de video.)

Het Songfestival in andere continenten: Vooral woorden

De EBU wil al lang de wedstrijd uitbreiden naar andere contreien in de wereld, maar eerdere ideeën kwamen nooit van de grond.

De afgelopen jaren werden plaatselijke versies in Canada, Latijns-Amerika en de Arabische wereld aangekondigd, maar het bleef bij woorden.

In 2022 vond wel al de ‘American Song Contest’ plaats, gepresenteerd door Snoop Dogg en Kelly Clarkson. Tegenvallende kijkcijfers torpedeerden een tweede jaargang.

(Tekst gaat verder onder de video.)

En dan is er het Aziatisch continent. Al in 2008 waren er concrete plannen voor wat toen nog het ‘Asiavision Song Contest’ moest heten. Ook hier kwam het idee niet van de grond.

In 2017 nam de Australische omroep SBS, die jaarlijks aan het Eurovisiesongfestival deelneemt, het initiatief om een eigen Aziatische variant uit de grond te stampen. Opnieuw kwam er niets van in huis.

Tot dit jaar, toen de eerste editie van ‘Eurovision Asia’ werd aangekondigd – de naam Asiavision was inmiddels al geclaimd door de ABU (Asian-Pacific Broadcasting Union), de plaatselijke tegenhanger van de EBU. Er kwamen promotiefilmpjes, deelnemende landen en data. Het was voor het eerst echt menens.

Maar waarom lijkt deze poging in tegenstelling tot de vorige initiatieven wel slaagkans te hebben – tenminste voor de debuuteditie?

Een Aziatisch Songfestival made in Sweden

Voor dat antwoord moeten we, verrassend genoeg, uitwijken naar Zweden.

Christer Björkman was jarenlang de grote baas van ‘Melodifestivalen’, de plaatselijke voorronde voor de wedstrijd die jaarlijks nog steeds miljoenen Zweden aan het scherm kluistert. In 1992 had hij zelf aan het Songfestival deelgenomen, zonder succes.

(Tekst gaat verder onder de video.)

Tussen 2013 en 2025 was hij zeven keer producent op Songfestivaledities. Tot zijn takenpakket behoorde onder meer het samenstellen van de startvolgordes van de drie liveshows en het goedkeuren van delegatievoorstellen voor stagings op de Songfestivalpodia.

Björkman was ook de bezieler van de eenmalige Amerikaanse spin-off in 2022. Maar hij leerde uit de fouten en professionaliseerde zichzelf nog meer.

In 2018 richtte hij samen met Peter Settman, een Zweeds acteur en tv-producent, het bedrijf Voxovation op, een mediabedrijf dat de formatrechten van het Songfestival kocht. Dat betekent dat Voxovation exclusief de wedstrijd kan exploiteren en commercialiseren in andere delen van de wereld.

Er is weinig geweten over de precieze grootteorde en werking van Voxovation. Maar het is duidelijk dat het rommelt achter de schermen. In augustus raakte bekend dat ceo Settman ontslag had genomen wegens “persoonlijke redenen”.

Björkman zelf laat zich niet kisten en droomt al luidop van een Zuid-Amerikaanse Songfestivalversie, met als hoogtepunt een ‘wereldkampioenschap’ waarin winnaars uit alle continenten het tegen elkaar opnemen.

Maar daarvoor moet eerst ‘Eurovision Asia’ slagen. En daar lijkt het schoentje momenteel vooral te wringen.

Geen traditie van publieke omroepen

Elf landen en omroepen nemen deel aan de eerste editie. Dat zijn er vier meer dan bij het eerste Eurovisiesongfestival in 1956. Maar er zijn twee grote verschillen.

Ten eerste stond televisie in 1956 overal ter wereld nog in de kinderschoenen. Het Songfestival was toen een handig bindmiddel voor opkomende Europese omroepen.

Ten tweede heeft het Aziatische continent in tegenstelling tot het Europese nooit een traditie van publieke omroepen opgebouwd.

Bij ‘Eurovision Asia’ zien we een lappendeken van satellietzenders (KT Ena uit Zuid-Korea), commerciële netten (Channel 3 in Thailand) en staatsomroepen onder toezicht van het plaatselijke ministerie van defensie (TV5 Cambodia).

EBU moest bevestigen dat de show er zeker komt

Op het moment van publicatie zijn de repetities in Bangkok afgerond en zijn er gastartiesten aangekondigd, waaronder de Bulgaarse Songfestivalwinnares DARA. De eerste editie van ‘Eurovision Asia’ komt er dus zeker.

Maar dat bleef lange tijd onzeker. Enkele weken terug berichtten Zweedse media dat de wedstrijd “in crisis” verkeerde: het budget werd teruggeschroefd, de productieploeg werd ontslagen.

De EBU moest reageren met een mededeling dat de show er zeker komt. Niet bepaald goede reclame voor je eerste editie.

(Tekst gaat verder onder de Instagrampost.)

Maar op de vooravond van ‘Eurovision Asia’ zijn er nog steeds tickets te koop en wordt er ook binnen de organisatie en de omroepen openlijk getwijfeld aan het bereik en het succes van de wedstrijd.

Het gros van de communicatie lijkt zich ook meer op de Europese dan de Aziatische markt toe te spitsen, waarbij vooral gehoopt wordt Songfestivalfans te overtuigen ook de nieuwe versie te volgen.

De top van het event behoudt intussen wel goede hoop. Landen als China en Hong Kong zouden volgend jaar willen debuteren, klinkt het bij Assaf Blecher, de executive supervisor van ‘Eurovision Asia’.

Het Songfestival als “moederschip”

De vraag is of het zover komt – en niet eens in de eerste plaats voor Azië, maar wel voor Europa.

In The Guardian stelde Dave Goodman, het communicatiehoofd van het Songfestival, het onomwonden:

“Een van de redenen om de wedstrijd te organiseren in andere gebieden is ook, ja, om zeker te zijn dat we het Eurovisiesongfestival, het originele, duurzaam kunnen houden in de toekomst.”

Ofwel: de Aziatische wedstrijd, en verdere uitbreiding in andere continenten, is de komende jaren noodzakelijk om het Eurovisiesongfestival mee (financieel) overeind te houden.

Songfestivaldirecteur Martin Green noemde het Europese Songfestival eerder nog het “moederschip” waar de andere events ronddraaien – maar vooral de financiën spelen daarbij een belangrijke rol.

‘Eurovision Asia’ moet Songfestival levensvatbaar houden

Het gaat namelijk niet goed met het Songfestival. De kijkcijfers bereikten dit jaar een dieptepunt: 132 miljoen mensen werden bereikt, terwijl dat er tien jaar geleden nog 204 miljoen waren.

Verder bleek uit eigen EBU-rapportage dat de marktwaarde van de wedstrijd is teruggelopen en werd het contract met hoofdsponsor Moroccanoil niet verlengd.

Ook de terugtrekking van rijkere omroepen zoals de Spaanse en de Nederlandse speelt een rol. Temeer omdat de landen die terugkeren dat lijken te doen aan een gunstig tarief. Het lijkt een duidelijke strategie om de liveshows opgevuld te krijgen, maar ook om ze niet veel langer betaalbaar te houden.

De EBU kondigde veranderingen aan in het stemsysteem, waarvan exacte details momenteel nog ontbreken, en ook in hoe de wedstrijd wordt bestuurd. Maar het is nog maar de vraag of die wijzigingen zullen volstaan.

Na de eerder dit jaar groots aangekondigde en faliekant mislukte livetour neemt de EBU met ‘Eurovision Asia’ opnieuw een grote gok in een poging om meer inkomsten te genereren om het “moederschip” levensvatbaar te houden.

Pas na de eerste editie in Bangkok nu zaterdag zullen we een eerste inschatting kunnen maken over de slaagkansen daarvan.

Maar dat de EBU en de Songfestivalorganisatie zich in een kritiek moment bevinden, staat buiten kijf.