Na de val van het IJzeren Gordijn veranderde het Europese politieke landschap ingrijpend. Verschillende Oost-Europese landen werden onafhankelijk of kregen meer ruimte om hun eigen identiteit uit te bouwen. Ook op muzikaal vlak wilden ze zich tonen aan de rest van Europa.

Heel wat nieuwe omroepen sloten zich aan bij de EBU en wilden zo snel mogelijk deelnemen aan het Eurovisiesongfestival. Daardoor groeide het aantal kandidaat-deelnemers plots veel sneller dan de wedstrijd aankon.

Voor het eerst een kwalificatiewedstrijd

Voor het Songfestival van 1993 meldden zich maar liefst 29 landen aan. De 22 landen die het jaar voordien aan de finale hadden deelgenomen, waren zeker van hun plaats. Alleen Joegoslavië ontbrak, nadat het land door internationale sancties was uitgesloten van onder meer het Songfestival.

De zeven nieuwkomers moesten daarom onderling uitmaken wie de laatste drie plaatsen in de finale zou innemen. Op 3 april 1993 organiseerde de Sloveense omroep in Ljubljana de allereerste kwalificatiewedstrijd uit de geschiedenis van het Songfestival.

Estland, Hongarije, Roemenië, Slowakije, Bosnië-Herzegovina, Kroatië en gastland Slovenië streden om drie tickets voor de finale in het Ierse Millstreet.

Oorlog overschaduwt de wedstrijd

De kwalificatiewedstrijd stond onvermijdelijk in het teken van de oorlog in voormalig Joegoslavië. Slovenië, dat relatief veilig was gebleven, ontving de delegaties in de studio’s van de nationale omroep.

De Bosnische delegatie bereikte Ljubljana pas na een gevaarlijke tocht. De artiesten ontsnapten aan Servische scherpschutters, liftten naar de bergen aan de grens en werden vervolgens onder militaire begeleiding uit de gevechtszone geëvacueerd.

Ook de uitzending zelf ging de realiteit niet uit de weg. De postkaartfilmpjes combineerden toeristische beelden met opnames van verwoeste steden en brandende gebouwen.

De inzendingen van Bosnië-Herzegovina en Kroatië verwezen bovendien expliciet naar de oorlog in hun land.

Een volwaardig Songfestival

De uitzending kreeg de naam Kvalifikacija za Millstreet. Presentatrice Tajda Lekše verwelkomde de kijkers in het Sloveens en het Engels, waarna de zeven kandidaten hun lied brachten.

De wedstrijd leek sterk op een gewone Songfestivalfinale. Er waren postkaartfilmpjes, een orkest en een modern podium met een verlichte glazen vloer en een grote videowand.

Omdat er slechts zeven liedjes deelnamen, bracht elke artiest tijdens de pauze ook nog een tweede nummer uit zijn of haar repertoire.

Tajda Lekše

Spannende ontknoping

De stemming verliep bijzonder spannend. Elk land kreeg minstens één keer de maximale score van twaalf punten en tussen de eerste en de vierde plaats lagen uiteindelijk slechts vier punten.

De Slowaakse jury gaf haar twaalf punten aan Bosnië-Herzegovina en besliste zo onrechtstreeks mee over de uitslag. Uiteindelijk plaatsten Bosnië-Herzegovina, Kroatië en Slovenië zich voor de finale in Millstreet.

Geen van de drie debutanten zou een maand later in de top vijftien van de finale eindigen, al zorgde vooral de deelname van Bosnië-Herzegovina wereldwijd voor uitzonderlijk veel media-aandacht.