Na twee jaar te morrelen in de marge is het welletjes geweest, vindt onze hoofdredacteur Jonathan Hendrickx. Hij schrijft dit opiniestuk in eigen naam en vindt dat omroep KAN moet worden uitgesloten van het Songfestival 2026.

Allereerst: neen, dit is geen antisemitisch pamflet. Mijn oproep tot uitsluiting heeft in de verste verte niets te maken met de religieuze of culturele achtergrond van eender wie. Wel gaat het om bepaalde mensen binnen een omroep in een land die de afgelopen jaren ongestraft hun gang konden gaan, waar paal en perk aan gesteld moet worden.

Zonder enige sanctie

De Israëlische omroep KAN mocht de afgelopen twee jaar het Songfestival politiseren en op de spits drijven op meerdere vlakken, zonder dat daar ook maar enige sanctie aan gekoppeld lijkt. Een bloemlezing.

In 2024 diende KAN een inzending in met de weinig aan de verbeelding overlatende titel October Rain. De EBU keurde de tekst af op politieke grond maar gaf KAN niet een maar twéé kansen om het lied te herwerken. Toen al hadden de alarmbellen moeten afgaan.

Het uiteindelijke Hurricane stond in Malmö aan de startblokken. De delegatie maakte het er zo bont dat meerdere omroepen zich tot een half uur voor de start van de finale wilden terugtrekken en dat er nadien formele klachten aan de EBU werden overgemaakt over het gedrag van het Israëlische team. De EBU bekende wangedrag, maar benoemde geen daders.

De kat uit de boom

Nadien keken de EBU en de omroepen vooral de kat uit de boom en lieten ze alles etteren. Toen de Spaanse commentatoren dit jaar in Bazel het conflict in Gaza benoemden, werden ze door de EBU op de vingers getikt. Israël werd geen duimbreed in de weg gelegd.

Het land werd vorig jaar tweede en dit jaar eerste in de publieksstemming als gevolg van een agressieve promocampagne gefinancierd door plaatselijke overheidsagentschappen. Na de editie in Bazel, toen een Israëlische overwinning wel heel dichtbij was gekomen, schoten omroepen eindelijk wakker.

VRT was heel even de voortrekker en eiste een gesprek over de verdere deelname van het land en een onderzoek naar de televoting. Op het moment van schrijven is van beide nog niets in huis gekomen, publiekelijk tenminste.

Maar zelfs na het Songfestival 2025 bleef de EBU stil. Een geplande stemming op de vorige ledenvergadering in de zomer werd afgeketst. Een bijzondere algemene ledenvergadering in november werd aangekondigd en nadien weer geannuleerd. En zelfs nu, op de vooravond van de volgende ledenvergadering, wil de EBU koste wat kost een stemming vermijden.

70e Songfestivaleditie in mineur

Dat tracht de Unie te doen door enkele cosmetische ingrepen in het reglement, die positieve verandering brengen maar a) veel te laat komen, b) veel te vaag blijven en c) doeltreffendheid missen. Bovendien laten ze de kern van de zaak ongemoeid. Vooral de impliciete boodschap is belangrijk: de nieuwe regels zijn toegevingen om omroepen over de streep te trekken om alles te aanvaarden en KAN te laten deelnemen.

Ik bewonder de omroepen in landen als Slovenië, Spanje, Nederland en Ierland die eerder ondubbelzinnig stelden dat ze hun deelname laten afhangen van die van Israël, en hoop dat vele anderen zich hier tijdens en na de ledenvergadering bij aansluiten. Dat het zo een 70e Songfestivaleditie in mineur dreigt te worden, hoort er dan helaas bij.

‘Israël is een integraal onderdeel van het Songfestival’

Ik ben geen professioneel journalist, laat staan een Midden-Oosten-expert. Aan harde uitspraken over wat er zich buiten het Songfestival afspeelt, waag ik me daarom niet. Maar zoals Amnesty International het enkele dagen geleden nog onomwonden stelde: de genocide in Gaza duurt voort, ondanks het staakt-het-vuren. Ook daar zijn dus geen verzachtende omstandigheden.

Maar ondanks dat alles lijkt het erop dat Israël toch op het appèl zal verschijnen in Wenen. De Oostenrijkse omroep ORF staat onder enorme politieke druk. Enkele weken geleden vergaderde de omroepbaas met de Israëlische president in Jeruzalem. De boodschap? ‘Israël is een integraal onderdeel van het Songfestival.’ Ik weet niet meer of ik moet lachen of huilen.

Geloofwaardigheid en toekomst op het spel

En tot slot: wat na 2026? Vind ik dan dat Israël in 2027 wel zonder meer weer mag deelnemen? Ook daarover doe ik nog geen uitspraken. Ik heb zoals alle stervelingen geen glazen bol en kan onmogelijk zeggen over hoe de geopolitieke situatie in de regio zal evolueren. Maar zolang Israël systematisch mensenrechten blijft schenden op vergelijkbare schaal zonder veroordeling, lijkt een terugkeer me niet aangewezen.

Kortom: als Israël na alle wanpraktijken van de afgelopen jaren binnen en buiten het Songfestival nog steeds gewoon mag blijven deelnemen, verliezen de wedstrijd en de EBU al hun geloofwaardigheid en staat de toekomst van het ‘apolitieke’ Eurovisiesongfestival meer dan ooit op het spel.

EBU, en alle omroepen: maak hier een einde aan en sluit Israël en omroep KAN uit van het Songfestival 2026. En red zo wat er nog te redden valt. Voor het te laat is.