Opinie
‘Nederland op Songfestival 2026? Mijn hart en hoofd zeggen nee’
Ruim één jaar geleden schreef ik, als Nederlandse redacteur binnen Songfestival.be, een opiniestuk waarin ik mijn wisselende gedachten over een eventuele Nederlandse deelname in 2025 beschreef. Momenteel is een deelname van AVROTROS aan de komende editie opnieuw onzeker. Dit keer heb ik geen wisselende gedachten: Nederland moet thuisblijven.
In 2024 hinkte AVROTROS lang op twee gedachten na de diskwalificatie van Joost Klein en de gebeurtenissen achter de schermen in mei van vorig jaar. Ik wist het destijds ook niet. Mijn hart zei ja, mijn hoofd zei nee.
Geen twijfel
Dit jaar lijkt de omroep stellig: Nederland neemt niet deel aan het 70e Eurovisiesongfestival in Wenen wanneer Israël deelneemt.
AVROTROS verwees in september door middel van een mededeling op haar website naar het ernstige menselijk leed in Gaza, de aantasting van de persvrijheid en bewezen inmenging van de Israëlische regering tijdens de afgelopen editie van het Songfestival.
Ook Nederland laat deelname Songfestival 2026 afhangen van aanwezigheid Israël
Ik ken dit jaar ook geen twijfel en kan me volledig vinden in de mening van de Nederlandse omroep. Nederland op het Eurovisiesongfestival 2026? Mijn hart en hoofd zeggen nee.
Gezichtsverlies
Allereerst: wie a zegt, moet ook b zeggen. AVROTROS was één van de eerste landen die een statement naar buiten bracht over de afwezigheid van Nederland bij een deelname van Israël.
Een stoere keuze, die in mijn ogen respect verdient. Waar andere landen zich verschuilen achter de bewering dat het Songfestival een apolitiek karakter moet hebben of zich simpelweg niet uitspreken, staat AVROTROS op tegen het land dat de afgelopen jaren zorgde voor menselijk leed in het Midden-Oosten en de inmenging van de regering.
AVROTROS zou haar standpunt hierin niet moeten veranderen. Enerzijds zou men gezichtsverlies lijden wanneer Nederland tóch op de deelnemerslijst verschijnt, zonder dat Israël is uitgesloten van de competitie.
In september heeft de omroep een duidelijke keuze gemaakt. Mocht de beslissing om niet deel te nemen bij aanwezigheid van Israël toch naast zich neer gelegd worden, was dit sterke statement voor niets en wordt de EBU verder in de kaart gespeeld om het festival zodanig naar eigen smaak in te richten, dat deelnemende landen niet of nauwelijks nog iets te zeggen hebben.
‘EBU blijft deelname Israël rechtvaardigen’
Want dat is mijn tweede punt. De EBU heeft de afgelopen twee jaar verschillende veranderingen aangekondigd met betrekking tot de competitie.
Ik durf voorzichtig te concluderen dat deze veranderingen in het leven zijn geroepen om een Israëlische deelname te kunnen blijven rechtvaardigen.
Zo kwam er voorafgaand aan de editie van dit jaar een gedragscode en werden er maatregelen getroffen die het welzijn van kandidaten en medewerkers ten goede zouden moeten komen.
Tijdens het festival van 2024 uitten verschillende omroepen kritiek op de EBU. Zo klaagde de Ierse omroep RTÉ over acties van KAN, de Israëlische omroep, die zouden hebben aangezet tot geweld tegenover Bambie Thug, die voor Ierland deelnam.
De EBU gaf hierna toe dat ‘sommige delegaties op het Eurovisiesongfestival in Malmö de regels en de competitie niet respecteerden’.
EBU brengt statement na kritiek omroepen op Songfestival 2024
Gecoördineerde strategie
Of men destijds al doelde op de door Israël ingezette campagne om zoveel mogelijk stemmen te krijgen is onbekend. Deelneemster Eden Golan riep in verschillende talen op om voor haar te stemmen. Ook was er een oproep te zien op Times Square in New York.
De Israëlische omroep KAN herhaalde dat kunstje een jaar later nog eens. Ook Yuval Raphael bleek over een talenknobbel te beschikken en riep kijkers door heel Europa op om voor Israël te stemmen.
Ook wordt de regering van Israël ervan beschuldigd Israëliërs én mensen die het land een warm hart toedragen door heel Europa doelbewust aan te hebben gezet tot het stemmen op Israël en daarbij het maximaal aantal uit te brengen stemmen van twintig per persoon in te zetten.
Een campagne moet kunnen, maar een gecoördineerde strategie vanuit de regering van een land om zo veel mogelijk televotingpunten bij elkaar te sprokkelen, ruikt naar competitievervalsing.
Geen straf
Waar er in bijvoorbeeld sportcompetities zwaar wordt gestraft wanneer regels niet worden nageleefd, geldt dat niet op het Songfestival.
Hoewel verschillende landen, waaronder ook België, klaagden over de verdachte resultaten van de Israëlische televotescore is er nooit écht een inhoudelijke reactie of een represaille van de EBU geweest richting omroep KAN.
Aanpassingen in stemming
Toch schiet de Songfestivalorganisatie in actie. In november bracht men naar buiten dat er ‘sterkere limieten’ komen op ‘disproportionele externe invloed’ op de stemming van het Songfestival, inclusief van campagnes ondersteund door regeringen.
Vanaf de editie in Wenen kan er per show, per persoon en per toestel slechts tien in plaats van twintig keer gestemd worden. Er wordt ook strenger toegezien op mogelijk frauduleus stemgedrag.
Wel wijzigingen, geen volledige uitsluiting
Waar AVROTROS spreekt over ‘bewezen inmenging van de Israëlische regering tijdens de afgelopen editie van het Songfestival’, houdt de EBU het dus op ‘campagnes ondersteund door regeringen’ en wordt de boosdoener niet publiekelijk aangesproken of gestraft.
De EBU voert wijzigingen door, maar lijkt het niet aan te durven Israël volledig uit te sluiten.
En nu?
Moet AVROTROS dan meebewegen met de aanpassingen vanuit de EBU? Als het aan mij ligt niet.
En in 2027 en verder? Wanneer er opnieuw niet duidelijk wordt opgetreden tegen de zaken die ik in dit opiniestuk beschrijf, moet Nederland niet eens willen meedoen.
En als dat betekent dat Nederland dit jaar voor het laatst heeft deelgenomen aan het Songfestival?
Tja. C’est la vie.
Dit is een persoonlijke opinie op naam van de auteur. Heb je zelf een prikkelende opinie over het Songfestival? Laat ze ons weten via [email protected].