Na de overwinning van Sandra Kim in 1986 mocht België voor het eerst het Songfestival organiseren. Al snel ontstond een discussie tussen de BRT en RTBF over wie de organisatie voor zijn rekening zou nemen.

Na weken van overleg bereikten beide omroepen een akkoord. De BRT mocht de Belgische kandidaat aanduiden.

Discussie over de locatie

Na de verdeling van de taken ontstond meteen een nieuwe discussie: waar moest het Songfestival plaatsvinden?

Pierre Monfils, toen minister-president van de Franse Gemeenschap, liet al snel verstaan dat de wedstrijd volgens hem op Waals grondgebied georganiseerd moest worden.

De RTBF schoof als eerste het Congrespaleis van Luik naar voren. Sandra Kim kwam uit de regio en Luik beschikte als enige Waalse stad over een zaal die met de nodige investeringen tot Songfestivaldecor kon worden omgebouwd.

De BRT dacht daar anders over en zag meer mogelijkheden in het Casino-Kursaal van Oostende, dat al vaker decor was geweest voor grote televisieproducties van BRT.

Daar bleef het niet bij. De RTBF stelde later ook het Koninklijk Circus en Vorst Nationaal in Brussel voor, terwijl de BRT de Stadsschouwburg van Antwerpen als beste optie naar voren schoof.

De directeurs van beide omroepen overlegden tijdens de zomer van 1986 meermaals, maar een akkoord bleef uit. Omdat niemand wist waar het Songfestival zou plaatsvinden, konden ook de overige voorbereidingen nauwelijks vooruitgaan.

De datum werd al vroeg vastgelegd op zaterdag 9 mei 1987, de Dag van Europa. Dat was een bewuste keuze, omdat België met Brussel de Europese hoofdstad als troef kon uitspelen.

Ultimatum van de EBU

Na een tiental vergaderingen zonder resultaat verloor ook de EBU haar geduld. De Belgische omroepen kregen een duidelijk ultimatum: tegen 1 oktober 1986 moest er een beslissing vallen over de locatie.

Intussen doken al berichten op dat het Songfestival mogelijk naar een ander land zou verhuizen. Volgens verschillende media hadden de Zwitserse omroepen, die in Bergen als tweede waren geëindigd, al een eerste verkennend gesprek gevoerd met de EBU over een mogelijke overname van de organisatie.

Terwijl de deadline naderde, probeerden verschillende steden de organisatie alsnog binnen te halen. Antwerpen voerde zelfs een mediacampagne om de kandidatuur kracht bij te zetten.

Op papier bood de Stadsschouwburg de beste mogelijkheden. Opmerkelijk genoeg waren zowel de BRT als de RTBF het daarover eens. Ook de financiële steun die Antwerpen beloofde, speelde daarbij een belangrijke rol.

België krijgt uitstel

Terwijl Antwerpen steeds nadrukkelijker in beeld kwam, bleef ook Luik een belangrijke kandidaat. De Waalse deelstaatregering was bereid fors te investeren om het Songfestival naar de stad te halen.

De RTBF wilde omgerekend ruim anderhalf miljoen euro in de organisatie steken. Daarbovenop beloofde de Waalse regering nog eens ongeveer 400.000 euro extra.

De deadline van 1 oktober 1986 verstreek zonder akkoord. De Belgische omroepen brachten de EBU op de hoogte van de impasse.

Officieel greep de EBU niet in, maar achter de schermen kreeg België nog enkele dagen respijt. De tijd begon ondertussen te dringen, want het Songfestival was nog amper een half jaar verwijderd.

Spook van de Heizel

Begin oktober raakte de discussie helemaal muurvast. In plaats van minder kandidaten kwamen er zelfs nieuwe locaties bij. De RTBF schoof nu ook de Heizelsite naar voren.

Voor de BRT lag dat bijzonder gevoelig. Het Heizeldrama van 29 mei 1985, waarbij 39 voetbalsupporters om het leven kwamen, lag nog vers in het geheugen. De Vlaamse omroep had intussen resoluut gekozen voor Antwerpen als gaststad.

De beslissende vergadering volgde op 15 oktober 1986. Zonder akkoord zou de EBU zelf een locatie aanwijzen.

De situatie leek nog ingewikkelder geworden nadat de directie van de Heizelsite haar kandidatuur onverwacht had ingetrokken. Tijdens de vergadering bleek echter dat de RTBF achter de schermen alsnog een akkoord had gesloten om het Songfestival op de Heizel te organiseren.

Voor de BRT was dat de druppel. De Vlaamse delegatie verliet de vergadering en trok zich een dag later officieel terug uit de organisatie van het Songfestival 1987.

Voor het eerst reclame

Na het afhaken van de BRT werd snel duidelijk dat de RTBF de organisatie onmogelijk alleen kon financieren. De omroep besloot daarom sponsors aan te trekken.

Dat was een opmerkelijke beslissing. Een openbare omroep die reclame toeliet, was in België toen nog ongezien. De Waalse mediawetgeving moest zelfs in allerijl worden aangepast om sponsoring mogelijk te maken.

Het Songfestival betekende zo ook de definitieve doorbraak van reclame bij de RTBF.

De Nationale Loterij werd hoofdsponsor. Ook Spa, Sabena, Sony en de Generale Bank stapten mee in het project.

De EBU verbood echter dat commerciële merken tijdens de uitzending zichtbaar zouden zijn.

Na protest van verschillende omroepen, waaronder de BBC, werd beslist de sponsors pas helemaal op het einde van de aftiteling te tonen, wanneer veel landen de uitzending al hadden afgebroken.

Ook de BRT deed dat. De Vlaamse regering had immers verboden dat reclame van bedrijven die uitsluitend de RTBF sponsorden op de Vlaamse televisie te zien zou zijn.

Postkaartfilmpjes

Ook de traditionele postkaartfilmpjes speelden een rol in de communautaire discussie. De RTBF wilde de uitzending gebruiken om België internationaal te promoten, maar daarvoor was ook financiële steun van de Vlaamse overheid nodig.

Die kwam er aanvankelijk niet. De Waalse regering dreigde daarop alle postkaartfilmpjes uitsluitend aan Franstalig België te wijden. Uiteindelijk kwam er toch een akkoord, waardoor ook Antwerpen, Gent en Brugge aan de naar schatting een half miljard televisiekijkers werden voorgesteld.

Recordbudget

Met een geraamd budget van ruim zes miljoen euro groeide het Songfestival uit tot het duurste televisieproject dat België tot dan toe had gekend.

Ongeveer een derde van dat bedrag werd betaald door sponsors. De rest kwam van de RTBF en de Belgische overheden. De grootste kostenpost was de televisieproductie zelf, gevolgd door de ombouw van Paleis 7 (anderhalf miljoen), de persfaciliteiten (miljoen) en de ontvangst van de 22 delegaties (300.000 euro).

Ook communicatie, promotie en public relations kregen een aanzienlijk deel van het budget.

België zet zich in de kijker

De organisatie greep het Songfestival aan om België internationaal te promoten. Het Atomium kreeg een opknapbeurt en buitenlandse journalisten werden verwend met uitstappen, boottochten op de Lesse, bezoeken aan ministers Wilfried Martens en Leo Tindemans en zelfs Brusselse nachtclubs.

Ook de deelnemende artiesten kregen tijdens de repetitieweek een uitgebreid programma met recepties, gala’s en bezoeken aan Belgische bezienswaardigheden.

In eigen land werd een grote promotiecampagne opgezet. Affiches, advertenties, stickers, bioscoopspots en twee speciale Songfestivaltijdschriften moesten zoveel mogelijk Belgen warm maken voor het evenement.

Beveiliging op scherp

Het hoge kostenplaatje lokte ook kritiek uit. Voorstanders wezen erop dat België zich aan honderden miljoenen televisiekijkers kon tonen, terwijl tegenstanders het Songfestival als een duur prestigeproject beschouwden.

Een RTBF-medewerker verwoordde het in de Nederlandse pers als volgt:

‘Dit programma is geheel niet belangrijk, maar dat is geen reden om er niet een mooi feest van te maken.’

De beveiliging werd tijdens de repetitieweek plots fors opgeschroefd. Journalisten van La Dernière Heure hadden vóór de repetities twee nepbommen onder het podium verstopt en daarover een reportage gepubliceerd. Nog geen uur voor de generale repetitie werden strenge veiligheidsmaatregelen ingevoerd.

Taalstrijd

Viktor Lazlo, in Frankrijk als Sonia Dronier geboren, met ouders van de Caraïbische eilanden Grenada en Martinique, maar opgegroeid in België, werd in januari 1987 aangekondigd als presentatrice van het Songfestival.

Al snel ontstond een debat over de talen waarin ze de uitzending zou presenteren. Vanuit Vlaanderen klonk de vraag om ook Nederlands te gebruiken, terwijl de RTBF vasthield aan Frans en Engels, omdat het om een Waalse productie ging. De discussie haalde zelfs het Vlaams Parlement.

Uiteindelijk sprak Viktor Lazlo enkele woorden Nederlands, maar verliep de uitzending grotendeels in het Frans en Engels.

Net als haar twee voorgangsters opende Viktor Lazlo de uitzending al zingend. Ze bracht haar nieuwe single Breathless, die enkele dagen later ook op haar nieuwe album zou verschijnen.

Achter de schermen leefde de vrees dat ze tijdens de live-uitzending van het script zou afwijken. Zelf relativeerde ze die bezorgdheid met een knipoog:

‘Ik heb me in de ogen van sommigen tijdens de voorbereidingen nogal een losbol getoond. Mensen die het Songfestival bloedserieus nemen. Terwijl het voor mij meer een feestje is met 600 miljoen genodigden.’

(tekst gaat verder onder video)

Modernste editie tot dan toe

Na maanden van politieke discussies en organisatorische kopzorgen kon het Songfestival uiteindelijk toch van start gaan. De editie van 1987 werd een visueel spektakel en geldt als een van de modernste van de jaren tachtig.

Voor het eerst werden laserstralen gebruikt in het decor. Samen met de grote driehoekige constructies en het vernieuwende lichtontwerp gaf dat de wedstrijd een eigentijdse uitstraling.

Recordaantal deelnemers

Ook het deelnemersveld brak een record. 22 landen verschenen aan de start, meer dan ooit tevoren. De twintig deelnemers van 1986 keerden allemaal terug en kregen het gezelschap van Griekenland en Italië.

Om te vermijden dat de uitzending nog langer zou duren, legde de EBU daarna jarenlang een maximum van 22 deelnemende landen op. Die beperking zou in de jaren negentig steeds vaker voor problemen zorgen.

Opvallende deelnemers

De Italiaanse comeback kreeg extra aandacht dankzij twee internationale sterren. Umberto Tozzi had eind jaren zeventig grote hits gescoord met Gloria en Ti amo, terwijl Raf bekend was van Self Control. Samen brachten ze Gente di mare.

Het duo eindigde als derde, maar het lied groeide uit tot een van de bekendste Songfestivalklassiekers uit de jaren tachtig.

Ook Israël haalde de kranten nog vóór de finale. Na de overwinning van het komische duo Datner & Kushnir in de nationale selectie dreigde de Israëlische minister van Cultuur op te stappen als het duo België mocht vertegenwoordigen. Uiteindelijk trad het gewoon aan en eindigde het als achtste.

Zweden moest zijn inzending noodgedwongen aanpassen. Het winnende lied Fyra Bugg och en Coca-Cola bevatte twee merknamen, maar de EBU verbood commerciële verwijzingen. Daarom werd het nummer herdoopt tot Boogaloo.

Duitsland eindigde opnieuw als tweede. De groep Wind herhaalde daarmee haar prestatie van twee jaar eerder en bezorgde het land voor de tweede keer in drie edities de zilveren medaille.

Ook Plastic Bertrand stond in Brussel op het podium. De Belgische zanger, die in 1977 een wereldhit had met Ça plane pour moi, vertegenwoordigde Luxemburg. Zijn energieke optreden leverde hem echter slechts de voorlaatste plaats op.

Johnny Logan schrijft geschiedenis

De overwinning ging uiteindelijk naar Johnny Logan. Na zijn overwinning in 1980 was zijn internationale carrière stilgevallen, maar zeven jaar later keerde hij terug naar het Songfestival met het zelfgeschreven Hold Me Now.

Tijdens de puntentelling nam Logan al snel afstand van de concurrentie. Na zijn overwinning sloot hij zijn reprise af met de woorden ‘I still love you, Ireland’, een knipoog naar zijn overwinning zeven jaar eerder.

Logan werd zo de eerste artiest ooit die het Songfestival twee keer won. Vijf jaar later zou hij zijn naam definitief in de geschiedenisboeken schrijven door ook als componist een derde overwinning te behalen.

(tekst gaat verder onder video)

België en Nederland

Voor België trad Liliane Saint-Pierre aan met Soldiers of Love. Haar dramatische uitvoering van Soldiers of Love, met gitaristen die hun instrumenten als geweren gebruikten, behoort nog altijd tot de meest iconische Belgische Songfestivaloptredens.

Ons land gold vooraf als een van de kanshebbers voor een topklassering, maar eindigde uiteindelijk als elfde.

(tekst gaat verder onder video)

Nederland keerde na een jaar afwezigheid terug met Marcha en Rechtop in de wind. De Nederlandse inzending behaalde een vijfde plaats en kreeg onder meer de twaalf punten van de Franse jury.

Een blijvende erfenis

Het Songfestival van 1987 werd algemeen beschouwd als een geslaagde organisatie, maar liet ook een financiële kater na. De RTBF bleef nog jarenlang de gevolgen dragen van de hoge organisatiekosten en reclame werd voortaan een vaste waarde op de Franstalige openbare omroep.

De uitzending lokte 2.610.000 Vlaamse kijkers en was daarmee het best bekeken televisieprogramma van 1987. Tot vandaag is geen enkele Songfestivaleditie op de Vlaamse televisie door meer mensen bekeken.