Na eerdere experimenten in 1993 en 1996 bracht 2004 het definitieve startschot voor de halve finale op het Songfestival. Albanië, Andorra, Servië & Montenegro en Wit-Rusland debuteerden, terwijl stadstaat Monaco na een kwarteeuw terugkeerde naar de wedstrijd. Een absoluut record van 36 deelnemende landen werd gevestigd.

Daarvan moesten er 22 eerst deelnemen aan een halve finale, die werd gehouden op woensdag 12 mei. Enkel de top tien kreeg groen licht voor de finale, de overige twaalf landen werden uitgeschakeld. De halve finale werd overigens niet uitgezonden door de omroepen in Frankrijk, Polen, Rusland én Frans- talig België.

Drie dagen na de halve finale ging vanuit dezelfde Arena in Istanboel de finale van het 49^e Eurovisiesongfestival op antenne. 24 landen namen deel: de Grote Vier (Frankrijk, Spanje, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk), de tien hoogst geplaatste landen van de editie van 2003 (waaronder België), en de tien hoogst geplaatste landen van de halve finale van woensdagavond.

In tegenstelling tot de halve finale, zond elk deelnemend land deze uitzending wel uit, en stemde elk land ook mee zoals het hoorde. België was dit keer al meteen zeker van een plekje op zaterdagavond, maar hierna zou het zes lange jaren duren alvorens onze driekleur weer in de finale te zien was.

Twaalf andere hadden het onderspit gedolven in de halve finale drie dagen eerder. Landen met decennia aan Songfestivalervaring als Zwitserland, Israël, Portugal en Denemarken waren allen uitgeschakeld, ten voordele van veel nieuwe en Oost-Europese landen als Oekraïne, Albanië en Servië & Montenegro.

Er waren nog enkele nieuwigheden dit jaar. Voor het eerst verscheen er een officiële dvd van de twee liveshows. In 2004 verplichtte de EBU elke omroep om televoting als enige stemsysteem te hanteren. Een laatste verandering was dat vanaf dit jaar alle stemmen uit alle landen werden ge- teld door het Duitse bedrijf Digame.

Over 2004
Via een kort filmpje werd de kijker de zaal ingeloodst, waarna Sertab Erener van vorig jaar een verkorte reprise bracht van haar winnende Everyway That I Can en ook haar nieuwe single Leave. Nadien verwelkomden Meltem en Korhan voor de tweede keer de kijkers, inclusief opnieuw een collectieve zangstonde van Volare.

Vervolgens was het tijd voor de deelnemende liedjes. Halfweg de liedjes probeerden de presentatoren tevergeefs contact te maken per satelliet met grote songfestivalfeestjes in Turkije, Spanje en Duitsland, maar uiteindelijk werd er enkel met dat laatste land contact gelegd.

Meltem Cumbul & Korhan Abay

De finale
De Grote 4 bracht het er redelijk af dit jaar, met een derde opeenvolgende notering in de top tien voor Spanje en een goede Duitse prestatie van Max, die om het publiek te plezieren ook een deeltje van zijn lied in het Turks bracht.

Frankrijk werd vertegenwoordigd door de Luikenaar Jonatan Cerrada, die eerder had deelgenomen aan de RTBF-talentenjacht Pour la gloire en het eerste seizoen van het Franse Idool gewonnen had. De rode lantaarn ging voor de negende keer naar de Noren, en daarmee verbraken ze hun eigen record, dat ze tot dan toe met de Belgen hadden gedeeld.

Bosnië & Herzegovina, Albanië en Malta boekten licht verlies in vergelijking met hun resulaten uit de halve finale, maar bleven overeind. Cyprus bleef erg stabiel, en vooral Nederland kreeg een dreun. De groep Athena zorgde met zijn fikse portie ska voor een fraaie vierde plek voor gastland Turkije.

De Zweedse Lena Philipsson werd gedeeld vijfde met de suggestieve act van haar nummer It Hurts, waarbij haar microfoonstatief ook andere doeleinden leek te hebben. De Griekse adonis Sakis Rouvas behield zijn bronzen plak en overschaduwde vlotjes de twee zangers die na hem optraden.

De top drie van de halve finale bleef qua bezetting dezelfde in de finale, maar de Oekraïense Ruslana wipte met haar vurige dansers en dito tweetalig lied over de rustige Željko uit Servië & Montenegro.

Ruslana

België
België werd vertegenwoordigd door zangeres Sandy Boets, beter bekend als Xandee. Op 15 februari had zij de finale van Eurosong 2004 gewonnen, die net als twee jaar eerder was voorafgegaan door vier voorrondes.

De liveshows zelf piekten: met 1.915.000 kijkers was het eerste deel van de finale van Eurosong 2004 het meest bekeken programma op de Vlaamse televisie sinds een voetbalwedstrijd uit het jaar 2000. Een Vlaamse preselectie- of Songfestivaluitzending zou daarna nooit een hoger kijkcijferaantal behalen.

In de Eurosong-finale bleef Xandee andere favoriete Natalia voor, in Istanboel gold ze vervolgens aanvankelijk als een van de absolute topfavorieten voor de eindoverwinning met 1 Life, niet te verwarren met het Macedonische liedje dat gewoonweg Life heette. Het verdict van de telestemmers was, tegen de hooggespannen verwachtingen in, bikkelhard: België kreeg in totaal amper zeven punten, en strandde op een zeer teleurstellende gedeelde 22^e plaats.

Sandy ‘Xandee’ Boets leerde Sergio op jonge leeftijd kennen, en algauw vormden ze een muziekduo dat eerst Taste of Joy en later Touch of Joy werd gedoopt. In de tweede helft van de jaren 1990 waren ze graag geziene gasten op het podium van Tien om te zien.

In de vroege 21ste eeuw begon Sergio aan een solocarrière te timmeren, als presentator en zanger, met zijn zege bij Eurosong 2002 en deelname aan het Song- festival dat jaar als kers op de taart. Twee jaar later porde hij zijn poulain Sandy aan om deel te nemen aan de preselectie, en met evenveel succes.

Ze had al enkele nummers uitgebracht onder haar eigen naam, Sandy: ‘Maar deze keer wilden we er toch iets anders op plakken. Voor de grap zei ik: “Ik zen toch die van Tienen?” Wel, “ik zen die” is Xandee geworden. Ik vond ik het belangrijk om 1 Life te maken zoals ik zelf wilde, want onze demoversie klonk helemaal anders.’ (lacht) ‘Ik wilde iets brengen in de stijl van Safri Duo, met veel trommels. Dus ik ben mee de studio ingedoken bij de mix van 1 Life. “Nu moet dat komen, nu die beat.” Ik mocht mijn idee uit- werken. Zo werd het mijn liedje.’

Brussels Airlines had een geluksboodschap op het vliegtuig naar Turkije geplakt, al bleek het om een klein TV1-logo te gaan. Tijdens en na de vlucht stapelden de problemen zich al op. Een passagier die op enkele meters van Xandee zat, was in de lucht plots overleden, wat pas na de landing werd opgemerkt. De helft van de bagage werd enkele dagen vastgehouden door de Turkse douane.

Het bleek een voorbode van wat komen ging: Xandee beleefde een Songfestivalavontuur vol tegenslag. Na de eerste keer op de Turkse bühne waren de songs uit Griekenland en Oekraïne 1 Life al voorbijgestoken.

1 Life werd een monsterhit in Vlaanderen, maar na het tegenvallende resultaat in Istanbul deden de volgende singles het beduidend minder. De laatste jaren kreeg Xandee te maken met heel wat gezondheidsproblemen en andere tegenslagen, maar anno 2021 timmert ze met nieuwe moed én een nieuwe echtgenoot weer aan de weg als solo-artieste.

Xandee

Nederland
Nederland werd vertegenwoordigd door Re-Union, het duo bestond uit Paul de Corte en Fabrizio Pennisi, een Limburger met Siciliaanse roots. Het tweetal had met Without you vlotjes de halve finale overleefd, maar bracht het er in de finale veel minder goed van af. Onze noorderburen tuimelden van de zesde plek op woensdag naar de twintigste plek op zaterdagavond. Het zou nog negen lange jaren duren alvorens het land opnieuw de finale zou halen.

Re-union

De pauze en de punten
Na een dans- en trommelpartij als pauzeact, begon de stemming. Alle 36 deelnemende landen mochten meestemmen, en gaven dus ook allen hun punten door. Om toch wat tijd te besparen in wat al gauw een erg lange en onpraktische stemming zou blijken, herhaalden de presentatoren vanaf dit jaar de punten enkel in de andere van de twee gebruikte talen, het Engels en het Frans.

De landen stemden op alfabetische volgorde volgens de internationaal erkende ISO-landcodes, waarbij België BE heeft. Servië & Montenegro nam een vogelvlucht, maar werd halfweg voorbijgestoken door Oekraïne. De top zes van het klassement kaapte nagenoeg alle punten weg en liet de rest achter met kruimels.

Het scorebord

De winnaar
Ruslana bezorgde haar land amper bij de tweede deelname al een zege. Wild Dances werd echter nergens een grote hit, behalve op drie plekken: in Oekraïne zelf, in Griekenland én in Vlaanderen. Ondanks de koude douche voor België stond de Songfestivalwinnaar maar liefst tien weken achter elkaar bovenaan in onze Ultratop 50. In Wallonië piekte het winnende lied op #25.

Ruslana Stepanivna Lyzhychko studeerde in 1995 af als pianiste en dirigente aan het conservatorium van haar Oekraïense thuisstad Lviv. Eind jaren 1990 brak ze door als zangeres in eigen land, en na haar meest succesvolle album in 2003 werd ze door de omroep gevraagd om deel te nemen aan het Songfestival 2004.

Met Wild Dances blies ze iedereen omver. Het lied groeide bij ons uit tot een moderne klassieker. Ook haar tweede sin- gle, Dance with the Wolves, haalde bij ons de top twintig. In 2014 kwam ze in Vlaanderen weer in de kijker als ‘opvallend’ jurylid in de VRT-preselectie Eurosong en ze blijft België tot op de dag van vandaag zeer genegen. Daarnaast is ze ook bekend als politiek activiste tijdens verschillende Oekraïense protesten.

Voor de 50^e editie van het Songfestival zou de organisatie voor de derde keer op vier edities uitwijken naar een land dat bij het ontstaan van de wedstrijd nog niet eens bestond als onafhankelijke staat.

In de pers regende het kritiek op ‘het Oost-Europees feestje dat het Songfestival was geworden’, met de vierde opeenvolgende winnaar uit het oosten van het continent en West-Europese landen die er amper aan te pas kwamen.

Kijkcijfers
Qua kijkcijfers was een nieuw toppunt in elk geval bereikt. De halve finale zonder België had al 781.000 kijkers naar TV1 gelokt op woensdag- avond, maar de finale werd met 1.818.000 aan het scherm gekluisterde Vlamingen een van de meest bekeken finales ooit sinds de start van de metingen. Tot nog toe is dat cijfer niet overtroffen, in gelijke tred met de populariteit van het Songfestival in Vlaanderen.