Baku 2012

Het Songfestival had nog nooit oos- telijker plaatsgevonden dan in de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe. De plaatselijke staatsomroep en de regering lieten voor de wedstrijd een splinternieuwe concertzaal bouwen, die pas luttele dagen voor de repetities ingehuldigd werd.

Anders dan vorige jaren bemoeiden de hoogste politieke echelons zich met de wedstrijd. Het voltallige regeringskabinet zat in het organisatiecomité, waar de presidentsvrouw in eigen persoon met de scepter zwaaide.

De veiligheidsmaatregelen waren scherp, want extremistische organisaties hadden gedreigd met aanslagen. Pas na de finale maakten plaatselijke autoritei- ten bekend dat tien moslimextremisten gelinkt aan Al Qaida tickets voor de finale hadden gekocht en een bom wilden laten ontploffen, maar waren onderschept en gearresteerd.

Met de grond gelijkgemaakt
Mensenrechten stonden meer dan ooit centraal in de aanloop naar dit Songfestival. Organisa- ties als Human Rights Watch en Amnesty Inter- national stelden het gebrek aan vrije meningsuiting en democratie enerzijds en wijdverspreide corruptie en het gewelddadig stilleggen van protesten anderzijds aan de kaak.

Ze klaagden ook aan dat duizenden mensen dakloos werden: om plaats te ruimen voor de Baku Crystal Hall waren verschillende grote appartementsblokken met de grond gelijkgemaakt.

Zowel de EBU als de VRT moest herhaaldelijk stellen dat het Songfestival ‘een apolitiek gebeuren is’ en dat een (algemene) boycot niet aan de orde was. De zaak werd onder meer besproken in het Vlaams Parlement. ‘

Met de twee halve finales afgerond, moest enkel nog de finale plaatsvinden van het zevenenvijftigste Eurovisiesongfestival. En zo geschiedde, op zaterdag 26 mei. De wedstrijd werd gehouden vanuit de Baku Crystal Hall, die speciaal werd gebouwd voor het Songfestival en pas een maand voor de drie uitzendingen volledig af was.

Over 2012

Nog voor de uitzendingen op antenne gingen, was er al veel commotie en kritiek uit heel de wereld over de Azerbeidzjaanse organisatie, en het feit dat Azerbeidzjan nota bene het Songfestival organiseerde.

NGO’s als Human Rights Watch en Amnesty International stelden het gebrek van vrije meningsuiting in het land geregeld aan de kaak, evenals de vernieling van talloze huizen en appartementsgebouwen omdat die lagen in het gebied waar de nieuwe Crystal Hall gebouwd zou worden.

Buurland Iran had geopperd dat Azerbeidzjan een gay pride in huis haalde en zo ‘niet-islamitisch gedrag’ vertoonde. De twee landen haalden elkaars ambassadeur weg, en een paar dagen na de wedstrijd beweerde het Azerbeidzjaanse ministerie van staatsveiligheid kennis te hebben van het feit dat er wel degelijk aanslagen gepland waren tijdens en op het Eurovisiesongfestival.

Van die aanklachten was natuurlijk niets te merken tijdens de uitzendingen zelf. De finale opende met vuurwerk, traditioneel Azerbeidzjaans gedans en een verkorte reprise van Running Scared, het winnende lied van vorig jaar.

Zanger Eldar Gazimov bleef op het podium, want hij presenteerde de wedstrijd samen met ervaren presentatrice Leyla Aliyeva en de in Dubai gevestigde advocate Nargiz Birk-Petersen. Ze verwelkomden de kijkers, waarna de liedjes konden beginnen.

De postkaartfilmpjes dit jaar toonden telkens toeristische beelden van Azerbeidzjan, met als slotstuk een rechtstreeks shot van de buitenkant van de Baku Crystal Hall, die opkleurde in de vlag van het komende land.

Leyla Aliyeva, Eldar Gasimov & Nargiz Birk-Petersen

Leuk weetje tussendoor: door het grote tijdsverschil begon de uitzending in Bakoe zelf pas om middernacht, en dus feitelijk al op zondag 27 mei. Het Eurovisiesongfestival moet namelijk beginnen om 21u Centraal-Europese tijd.

Er namen dit jaar 42 landen deel, met drie wissels tegenover het vorige jaar: Montenegro keerde terug na twee jaar afwezigheid, maar bleef meteen weer steken in de halve finale. Polen bleef thuis vanwege financiële redenen, en Armenië nam liever niet deel aan een songfestival dat in het hol van de leeuw werd georganiseerd.

De avond werd geopend door een grote naam: het Verenigd Koninkrijk werd vertegenwoordigd door Engelbert Humperdinck, die vooral in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw wereldwijd successen boekte als zanger. Met zijn rustige liedje kon hij onvoldoende overtuigen als opener, en de 76-jarige Humperdinck eindigde voorlaatste. Ook de Fransen hadden het al veel beter gedaan in het verleden, want de Frans-Indonesische Anggun strandde op een 22^e plek.

De andere drie landen van de Grote Vijf verging het stukken beter, en allen eindigden ze in de top tien van het klassement. Pastora Soler uit Spanje maakte indruk met haar grootse ballade en zorgde ervoor dat haar land voor het eerst in acht jaar tijd bij de eerste tien eindigde.

Nina Zilli uit Italië overtuigde met haar opzwepende popnummer en de Duitser Roman Lob behaalde met het kleine Standing Still een groot resultaat. Gastland Azerbeidzjan werd vertegenwoordigd door zangeres Sabina Babayeva, en met haar lied pakte ze een zeer fraaie vierde plek, en het vierde opeenvolgende resultaat in de top vijf van het klassement.

Voor de finale werd gezegd dat het een strijd ging worden tussen de zes Russische omaatjes van Buranovskiye Babushki en de Zweedse Loreen, en die laatste trok uiteindelijk aan het langste zeel.

zes Russische omaatjes die koekjes bakten op het podium en van wie de oudste 86 jaar oud was, en de Zweedse Loreen, die een verplette- rende overwinning boekte en een enorme hit te pakken had.

Oudgediende Željko Joksimović pakte uiteindelijk brons voor Servië, en Albanië eindigde voor het eerst in zijn Songfestivalbestaan in de top vijf. In vergelijking met de halve finales boekten moest er vooral geïncasseerd worden bij Noorwegen, dat de rode lantaarn kreeg en zestien plekken verloor, Denemarken, Hongarije en Malta (allen veertien), Ierland en Griekenland (beide dertien).

De heren van Jedward konden hun prestatie van vorig jaar niet evenaren en tuimelden flink naar beneden. Turkije en Estland verloren beide slechts twee plekjes tegenover de halve finale, en deden samen met de top vijf de beste zaken. Maar niemand kon de storm die Loreen heette stoppen.

Loreen

België en Nederland

Zowel België als Nederland waren uitgeschakeld in de halve finales, en mochten zo niet deelnemen aan de finale van het ESF 2012.

Laura Van den Bruel werd in 1995 geboren in het Kempense Morkhoven. Zingen was van jongs af aan haar grootste passie. Ze waagde tweemaal haar kans in Junior Eurosong, maar werd daar nooit geselecteerd.

Toch mocht ze singles beginnen op te nemen, en in 2011 scoorde ze met Wonderful een eerste hitje, toen nog onder de artiestennaam Airis. Ze liep in de kijker van de VRT, die haar intern aanduidde als Songfestivalkandidate. Would You was niet het lied van haar voorkeur, maar werd uit- eindelijk wel haar tot nog toe grootste hit.

De deelname in Bakoe werd geen succes, volgende singles en nieuwe naamsveranderingen draaiden uit op weinig nieuw commercieel succes. In 2020 begon ze als zangeres bij de band Avalone en bracht ze het lied Running uit, dat ging ‘over de ervaring van haar deelname aan het Songfestival, en over hoe ze in het leven staat’.

Would You werd een bescheiden hit, met een 19de plaats in de Vlaamse Ultratop 50 als hoogste positie.

De pauze en de punten

Na een fikse zang- en dansact van zanger Emin Agalarov, die probeerde kijkend Europa warm te maken voor zijn repertoire, begon de stemming. De omaatjes bleven eventjes in de race, maar al gauw werd duidelijk dat Loreen afstevende op een monsteroverwinning.

Uiteindelijk strandde ze op 372 punten, slechts vijftien minder dan het absolute record van Alexander Rybak drie jaar eerder. Euphoria werd ook een monsterhit, die in nagenoeg heel Europa de top van de hitlijsten bereikte. Sommigen beweren zelfs dat het het meest populaire Songfestivalnummer is geworden sinds dat andere Zweedse winnend liedje, Waterloo.

Het scorebord

Op 18 juni 2012 maakte de EBU de gesplitste resultaten bekend. Loreen had de televoting gewonnen, maar had amper elf punten meer dan Buranovskiye Babushki. De jury’s waren iets minder gevoelig voor de schattige grootmoeders, en zetten hen slechts elfde.

Grote verschillen in rangschikking waren er onder meer bij Oekraïne (twintigste bij de televoters, zevende bij de jury’s), Roemenië (zevende bij de televoters, twintigste bij de jury’s), Turkije (vierde bij de televoters, tweeëntwintigste bij de jury’s) en de jongeheren uit Ierland, die door het publiek in de top tien werden gestemd, maar bij de jury’s genadeloos voorlaatst eindigden. Maar uiteindelijk was publiek en jury het wel over een ding eens: Loreen verdiende het om te winnen.

Het is eenvoudiger om de landen op te lijsten waar Euphoria niet de bovenste regionen van de hitparades haalde. In 28 Europese landen haalde het lied de top tien, en ook in Australië werd het een grote hit. In de Vlaamse Ultratop bleef het twintig weken in de top 50, waarvan een week bovenaan, maar in de Franstalige tegenhanger piekte de winnaar op #14.

Lorine Zineb Noka Talhaoui was in 1983 geboren in het Zweed- se Stockholm, als kind van Marokkaans-Berberse ouders. In 2004 waagde ze haar kans in de plaatselijke versie van de talenten- jacht Idool, waar ze vierde werd.

Daarna werd ze televisiepresentatrice en -regisseur van realityseries en sprak ze stemmen in voor Zweedse nasynchronisaties van tekenfilms. Haar echte doorbraak volgde in 2011, toen ze deelnam aan de Songfestivalvoorronde Melodifestivalen.

Ze haalde de finale niet, maar had er wel haar eerste hit mee te pakken; My Heart Is Refusing Me haalde zelfs de Vlaamse Ultratop 50 (#44). Gesterkt door dat succes keerde ze het jaar erna terug, en toen won ze zowel de preselectie als het Songfestival zelf met overmacht.

Euphoria werd een van de grootste hits die de liedjeswedstrijd ooit voortbracht, al kon ze dat succes nooit echt verzilveren. Een derde deelname aan Melodifestivalen in 2017 bracht weinig nieuwe hoop, want ze haalde opnieuw de finale niet. Ze blijft evenwel nieuwe singles uitbrengen en aan de weg timmeren.

De eerste halve finale had het qua kijkcijfers alleszins niet slecht gedaan, met 748.001 supporters voor Iris die op Eén hadden afgestemd. De tweede halve finale deed het dan weer heel wat minder (370.235 kijkers), en de finale moest het op een prachtige lenteavond stellen met 550.504 Vlaamse kijklustigen, toch al iets beter dan in 2011.