Het Eurovisiesongfestival bestaat 70 jaar! In de reeks EuroHistorie blikken we kort terug op de sleutelmomenten die het Europese festival hebben gevormd zoals we dat vandaag kennen.

Het is het decennium waarin het festival – achteraf gezien – zijn gouden tijd beleefde. De tijd waarin we kennismaakten met de (platte) europop, de tijd waarin het festival (soms) een circus werd en de tijd waarin bloc voting een probleem begon te vormen.

Van één halve finale naar twee

In de EuroHistorie (1996-2006) kon je al lezen dat in 2004 voor het eerst een halve finale werd georganiseerd om de toestroom van nieuwe landen een hoofd te bieden. En dat was een concept dat ook in de volgende jaren overeind bleef.

De halve finale in 2007 bestond uit maar liefst 28 deelnemende landen, een hoger aantal dan de 24 in de eigenlijke finale. Hoewel het deelnemersveld uit alle windstreken van Europa kwam, kwalificeerden zich enkel landen uit Zuid- en Oost-Europa.

De grote omvang van de halve finale én de bloc voting, waarbij buurlanden op elkaar stemmen, werd niet gesmaakt door landen in West-Europa.

(lees verder onder de video)

In september 2008 werd dan ook officieel aangekondigd dat de volgende editie in Belgrado voor het eerst zou bestaan uit twee halve finales.

Over de praktische uitwerking zouden verschillende ideeën hebben bestaan. Zo zou de EBU ermee hebben gespeeld om de halve finales vooraf op te nemen en tegelijkertijd uit te zenden op donderdagavond.

Gelukkig werd dat idee geklasseerd en genieten we nu (nog altijd) van drie dagen Eurovisie-pret!

De Montenegrijn Stefan Filipović mocht de ‘allereerste’ eerste halve finale in de geschiedenis van het festival openen. Het bleek voor hem ook meteen de eindhalte te zijn.

Belgische successen

België & de halve finales, het was in de nillies allesbehalve een goed huwelijk.

Na een nipte uitschakeling in 2006, ging het van kwaad naar erger: in 2007 en 2008 werden we twee-na-laatste en in 2009 eindigden we voorlaatst met 1 schamel punt uit Armenië.

Dieper kon België niet zakken op het Eurovisiesongfestival. Er moest dan ook iets gebeuren, en dat gebeurde – enigszins onverwacht – ook.

Voor de editie van 2010 viel het oog van de VRT op een beginnend artiest: de 21-jarige Tom Dice uit Eeklo werd op 25 november 2009 intern aangeduid.

Hij trok met zijn gitaar naar Oslo… En de rest is geschiedenis. België wist zowaar voor de eerste (en nog steeds enige) keer de halve finale te winnen. In de finale eindigde het sprookje op een puike zesde plaats.

(lees verder onder de video)

De toon was echter niet gezet. In de jaren die volgden bleef kwalificeren voor de finale geen simpele opdracht, al lukte het tussen 2011-2016 wel nog drie keer.

Met de uitstekende resultaten van Loïc Nottet (2015) en Laura Tesoro (2016) leken onze twee verantwoordelijke omroepen eindelijk de smaak te pakken te hebben.

Verenigd Europa, toch voor heel even

Tijdens dit Eurovisiedecennium maakte het festival ook op vlak van deelnemersaantallen haar hoogdagen mee. Na de aansluiting van de landen uit de Kaukasus (Armenië, Azerbeidzjan en Georgië) en de resterende ministaten (Andorra en San Marino) werd de limiet (bijna) bereikt.

In 2008 leken we zowaar compleet. Enkel Monaco, Oostenrijk, Slowakije, Luxemburg en Italië waren afwezig. Die laatste drie landen zeiden vaarwel in de jaren 90 en waren nog nooit deel geweest van het ‘moderne’ Songfestival.

Alles koek en ei? Niets was minder waar. De politieke donderwolken hingen – quasi letterlijk – boven het hoofd van de EBU na de unilaterale onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo in februari 2008, drie maanden voor het festival zou plaatsvinden op… Servische bodem.

Maar dat bleek nog maar het begin te zijn. In mei 2008 zong Diana Gurtskaya voor Georgië nog Peace Will Come, enkele maanden later begon de vijfdaagse oorlog tussen Rusland en Georgië. Het gastland van 2009 was plotseling verwikkeld in een militair conflict met een deelnemend land.

De Georgiërs tekenden initieel wel present voor het Songfestival 2009 met de song We Don’t Wanna Put In, een subtiele verwijzing naar de Russische president. Te politiek voor de EBU en dus trok het land zich op het laatste moment terug.

Een gelijkaardige saga zou zich nog eens afspelen in 2012 tussen Azerbeidzjan en Armenië omtrent Nagorno-Karabach. Ook die laatste besliste uiteindelijk om thuis te blijven voor een jaartje.

Iedereen prijs!

De beginjaren van de 21ste eeuw zorgden met het grote aantal nieuwe landen voor een frisse wind op het Eurovisiesongfestival. Zelfs Australië sloot in 2015 aan!

Zowel nieuwelingen als enkele landen die al langer aanwezig waren, wisten hun eerste overwinning te boeken. Met Estland, Letland, Turkije, Griekenland, Oekraïne, Finland, Servië en Azerbeidzjan kwam het festival op plekken waar het nog nooit was geweest.

De meest opmerkelijke overwinning uit dat lijstje is zonder twijfel die van Servië. De confederatie Servië & Montenegro splitste in 2006 en was wegens een chaotisch selectieproces ook niet meer present als deelnemer in Athene.

De EBU had het land wel nog toegelaten om te stemmen. ‘Dit jaar hebben we geen nummer voor jullie, maar ik beloof dat we jullie volgend jaar de beste inzending geven’, sprak de Servische spokesperson van het land uit.

Het bleken profetische woorden te zijn. Bij het debuut in 2007 was het meteen prijs: Marija Serifovic nam de trofee met haar Molitva mee naar Servië.