Na de Britse overwinning van 1997 mocht de BBC voor het eerst in zestien jaar opnieuw het Songfestival organiseren. De omroep nam de organisatie voor de achtste keer op zich, een record waarmee ze de Ierse RTÉ voorbijstak.

De Britten hadden de wedstrijd in het verleden meermaals georganiseerd wanneer een ander land afhaakte. Ditmaal viel de keuze op Birmingham, de eerste nieuwe gaststad sinds 1993.

De finale vond plaats in de National Indoor Arena. De BBC bouwde er een opvallend groot en hoog podium, met verschillende bogen en 350 bewegende lampen. Die zorgden voor een andere sfeer bij elk optreden.

Ook de beeldvoering kreeg een nieuwe aanpak. Voor het eerst verscheen tijdens elk optreden voortdurend een watermerk met de naam van het deelnemende land. Dat zou vanaf dan gangbaar worden.

Terry Wogan in dubbele rol

De presentatie was in handen van Ulrika Jonsson en Terry Wogan. De BBC had naar verluidt ook Absolutely Fabulous-actrice Joanna Lumley overwogen, maar koos uiteindelijk voor Jonsson.

Wogan was al jarenlang de vaste Britse commentator en zou die rol uiteindelijk ruim dertig jaar vervullen. In Birmingham combineerde hij zijn presentatieopdracht met het commentaar voor de Britse kijkers. Daardoor bracht hij een groot deel van de uitzending in zijn commentaarcabine door.

De uitzending begon met beelden van Birmingham, gevolgd door een muzikale verwelkoming. De presentatoren ontvingen onder anderen Katie Boyle, die het Songfestival vier keer had gepresenteerd.

De filmpjes tussen de optredens stonden in het teken van Britse gebruiken en herkenbare beelden. Telkens werd ook de vlag van het volgende deelnemende land verwerkt.

Terry Wogan en Ulrika Jonsson

Einde van een tijdperk

Het Songfestival van 1998 betekende op verschillende vlakken het einde van een tijdperk. Voor het laatst moesten de deelnemers in een officiële taal van hun land zingen. Ook het liveorkest zou na deze editie verdwijnen.

Die laatste verandering kondigde zich al aan. Acht inzendingen maakten in Birmingham geen gebruik van het orkest, een record voor die tijd.

Ook de televoting brak definitief door. In 1997 hadden slechts vijf landen hun kijkers telefonisch laten stemmen. Een jaar later hielden alleen Hongarije, Roemenië en Turkije vast aan een klassieke jury.

De andere landen lieten de punten bepalen door hun televisiekijkers.

Opnieuw 25 deelnemers

Net als in 1997 mochten 25 landen deelnemen. De EBU gebruikte opnieuw een kwalificatiesysteem op basis van de gemiddelde resultaten van de voorgaande Songfestivals.

België, Finland, Israël, Roemenië en Slovakije keerden terug na een of meerdere jaren afwezigheid. Oostenrijk, Bosnië en Herzegovina, Denemarken, IJsland en Rusland moesten thuisblijven. Italië besloot zelf niet deel te nemen.

Verschillende artiesten hadden al Songfestivalervaring. De Kroatische Danijela, die in 1995 deel uitmaakte van een duo, keerde solo terug en eindigde vijfde met Neka mi ne svane.

De Zwitserse zangeres Gunvor kreeg begeleiding van violist Egon Egemann, die in 1990 zelf voor Zwitserland had deelgenomen. Haar inzending bleef als enige zonder punten.

Ook José Cid, de Portugese deelnemer van 1980, keerde terug als lid van Alma Lusa. In het Ierse achtergrondkoor stond Paul Harrington, die vier jaar eerder met Rock ’n’ Roll Kids had gewonnen.

Dana International en Guildo Horn

Twee kandidaten kregen in de aanloop naar Birmingham bijzonder veel aandacht. De Israëlische Dana International haalde maanden voor de wedstrijd de internationale pers. Haar selectie als transgender artieste lokte vooral uit religieuze hoek protest uit.

Ook Duitsland stuurde een opvallende kandidaat. Guildo Horn had zijn fans opgeroepen om naar buurlanden te reizen en daar via televoting op hem te stemmen.

Tijdens zijn optreden zocht hij voortdurend het publiek op. Hij sprong van het podium, wandelde door de zaal en eindigde bungelend aan het platform waar Ulrika Jonsson later de punten zou presenteren.

VRT-commentatrice Andrea Croonenberghs reageerde weinig diplomatisch: ‘Ik had gehoopt dat-ie van de stelling was gevallen.’ Duitsland eindigde uiteindelijk zevende.

Ook de Griekse groep Thalassa zorgde voor opschudding. De groepsleden dreigden op de dag van de finale af te haken uit onvrede over het camerawerk. Ze traden uiteindelijk toch op, maar kregen slechts twaalf punten, allemaal van Cyprus.

België: Mélanie Cohl verrast

Na de verplichte afwezigheid in 1997 was België opnieuw van de partij. De Franstalige omroep selecteerde de zestienjarige Mélanie Cohl via een nationale finale op 13 maart, waaraan tien kandidaten deelnamen.

Met Dis oui vertegenwoordigde ze ons land in Birmingham. Bij de wedkantoren stond België op de dag van de finale opvallend hoog: alleen het gastland werd hoger ingeschat.

Toch heerste er binnen de Belgische delegatie onzekerheid. Volgens kenners moest Cohl minstens 115 punten behalen om het vijfjaarlijkse gemiddelde voldoende op te krikken. Alleen dan zou België ook in 1999 mogen deelnemen.

Tijdens de puntentelling kreeg Cohl van bijna elk land punten. De Poolse kijkers gaven haar zelfs de maximale twaalf punten.

Met een zesde plaats behaalde België zijn beste resultaat sinds 1986. Daarmee maakte Cohl de verwachtingen ruimschoots waar.

Tekst gaat verder onder video

Nederland: Edsilia Rombley vierde

Nederland koos opnieuw voor een Nationaal Songfestival met verschillende artiesten. Acht kandidaten namen deel en een expertjury en de kijkers thuis hadden elk evenveel invloed op de uitslag.

Edsilia Rombley won de voorronde overtuigend met Hemel en aarde. In Birmingham behoorde ze tot de favorieten voor de overwinning.

Uiteindelijk eindigde Nederland vierde, het beste resultaat sinds de overwinning van 1975.

Vlaamse commentatoren

De Vlaamse openbare omroep heette inmiddels VRT. Naast André Vermeulen reisde ook omroepster Andrea Croonenberghs naar Birmingham om commentaar te geven.

Croonenberghs zou niet opnieuw worden gevraagd. Volgens haarzelf vond de omroep haar opmerkingen te scherp.

De formule met twee commentatoren bleef wel bestaan. In de daaropvolgende jaren zouden onder anderen Bart Peeters en Anja Daems die rol afwisselend vervullen.

Vier vrouwen strijden om de zege

De top van het klassement werd gedomineerd door vrouwelijke solisten. Vooral Dana International, Imaani, Chiara en Edsilia Rombley kregen veel punten en wisselden tijdens de stemming geregeld van positie.

Ook de Kroatische Danijela deed het goed. Ze eindigde net boven België, waardoor de volledige top zes uit vrouwelijke solisten bestond.

De puntentelling verliep met een vernieuwd scorebord. Bij elk land verscheen een kaart van Europa waarop werd aangeduid wie aan de beurt was.

Er waren ook enkele opmerkelijke gesprekken met de puntengevers. De Hongaarse woordvoerder wilde Ulrika Jonsson persoonlijk twaalf punten geven. Bij de Nederlandse puntengeefster Conny Vandenbos maakte Jonsson onbedoeld een opmerking over haar leeftijd.

Israël wint spannende finale

Met nog één land te gaan stonden Israël en Malta allebei op 166 punten. De laatste punten kwamen uit Macedonië en zouden de winnaar bepalen.

De Macedonische puntengeefster kende Dana International acht punten toe. Tien punten gingen naar de Britse Imaani en twaalf naar de Kroatische Danijela.

Daardoor won Dana International met Diva het Songfestival. Het was de eerste Israëlische overwinning sinds 1979.

Het Verenigd Koninkrijk eindigde voor de vijftiende keer als tweede. Malta zakte tijdens de laatste stemming nog naar de derde plaats.

Na afloop moest de EBU ook een fout in de Spaanse stemming rechtzetten. Duitsland had twaalf punten moeten krijgen in plaats van Israël, waardoor de overige Spaanse punten eveneens verschoven.

De correctie veranderde niets aan de einduitslag.

Met de overwinning van Dana International, de doorbraak van televoting en het afscheid van de taalregel en het orkest sloot Birmingham een belangrijk hoofdstuk in de Songfestivalgeschiedenis af.