Jeruzalem organiseert na twintig jaar opnieuw

Twintig jaar na de eerste Israëlische organisatie keerde het Songfestival terug naar Jeruzalem. Omroep IBA koos opnieuw voor het International Convention Center, waar in 1979 ook al de finale had plaatsgevonden.

Met ongeveer 3.000 zitplaatsen was de zaal naar de normen van 1999 bijzonder klein. Ook de organisatie verliep moeizaam.

De Israëlische regering stond niet te springen om financiële steun te verlenen en religieuze groeperingen protesteerden tegen de overwinning van Dana International.

De BBC stond klaar om de organisatie over te nemen. Uiteindelijk bleef de wedstrijd toch in Israël. Door problemen met het oorspronkelijke productieteam moest IBA laat in de voorbereiding een nieuwe ploeg aanstellen.

De finale vond plaats op 29 mei, de laatste zaterdag van de maand. Het was een van de latere Songfestivaldata uit die periode.

Drie presentatoren en een nieuw decor

Voor het eerst stonden drie presentatoren samen op het podium. Dafna Dekel, die Israël in 1992 had vertegenwoordigd, kreeg het gezelschap van actrice en model Sigal Shahamon en nieuwslezer Yigal Ravid.

De uitzending begon met een animatiefilm die de kijkers door Europa naar Jeruzalem bracht. Daarna volgde een uitgebreide verwelkoming in het Engels, Frans en Hebreeuws.

Het podium was geïnspireerd op de zon, met een halve cirkel en beweegbare balken die van kleur konden veranderen. De filmpjes tussen de optredens brachten humoristische versies van bekende religieuze verhalen.

Dafna Dekel, Sighal Shahamon & Yigal Ravid

Afscheid van het orkest

Het Songfestival van 1999 betekende een ingrijpende breuk met het verleden. Om kosten te besparen besloot IBA geen orkest meer in te huren.

Delegaties mochten hun muziek zelf live uitvoeren of gebruikmaken van een vooraf opgenomen begeleiding. De meeste landen kozen voor dat laatste.

Het orkest werd de voorgaande jaren steeds minder gebruikt, maar de volledige afschaffing veroorzaakte toch veel protest. Ook nadien bleven fans pleiten voor een terugkeer.

Vrije taalkeuze keert terug

Ook de taalregel verdween. Voortaan mocht elke omroep zelf bepalen in welke taal haar inzending werd gezongen.

De wijziging volgde op jarenlange kritiek op het succes van Engelstalige liedjes. Ierland, Malta en het Verenigd Koninkrijk hadden als Engelstalige landen volgens andere delegaties een concurrentievoordeel.

Opvallend genoeg eindigden alle drie de landen in 1999 buiten de top tien. Vooral voor het Verenigd Koninkrijk was dat uitzonderlijk: de Britten waren sinds 1987 niet meer zo laag geëindigd.

Grote Vier krijgen vaste finaleplaats

Een andere belangrijke wijziging was de invoering van de Grote Vier. Duitsland, Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk kregen voortaan een gegarandeerde plaats in de finale.

De beslissing had een financiële achtergrond. De omroepen van die vier landen leverden een bijzonder grote bijdrage aan de financiering van de EBU en het Songfestival.

Daardoor zouden ze vanaf 2000 niet langer kunnen worden uitgesloten op basis van hun resultaten in eerdere edities.

Slechts 23 deelnemers

In Jeruzalem namen 23 landen deel. De EBU gebruikte opnieuw de gemiddelde resultaten van de voorbije vijf Songfestivals om de deelnemerslijst samen te stellen.

Griekenland, Zwitserland, Slovakije, Roemenië, Finland en Macedonië moesten thuisblijven. Denemarken, IJsland, Oostenrijk en Bosnië en Herzegovina keerden terug na een jaar afwezigheid.

Rusland mocht niet deelnemen omdat de omroep de editie van 1998 niet had uitgezonden. Letland stelde zijn geplande debuut uit, terwijl Hongarije besloot niet terug te keren. Daardoor kreeg Portugal alsnog een plaats.

Litouwen keerde na vijf jaar terug en mocht de avond openen. Zangeres Aistė bracht haar lied in het Samogitisch, een Litouws dialect.

Twee winnaars gediskwalificeerd

In Duitsland en Bosnië en Herzegovina moest de winnaar van de nationale voorronde worden vervangen. Beide oorspronkelijke winnende liedjes waren te vroeg uitgebracht en voldeden daardoor niet aan het reglement.

De nummers die als tweede waren geëindigd, mochten alsnog naar Jeruzalem. Dat bleek voor beide landen goed uit te draaien.

Bosnië en Herzegovina eindigde zevende met een lied dat gedeeltelijk in het Frans werd gezongen. Duitsland deed het nog beter.

De Duits-Turkse groep Sürpriz bracht een nummer in vier talen: Duits, Engels, Turks en Hebreeuws. Tegen de verwachtingen in kreeg de groep verschillende topscores en eindigde ze derde.

Kroatië bestraft voor opgenomen zang

Ook de Kroatische inzending zorgde tijdens de repetitieweek voor discussie. Doris Dragović, die in 1986 al had deelgenomen, gebruikte bij Marija Magdalena vooraf opgenomen mannenstemmen.

Hoewel instrumentale begeleiding op band was toegestaan, moest alle zang live worden uitgevoerd. Verschillende delegaties protesteerden en eisten een diskwalificatie.

Die kwam er niet. Kroatië eindigde vierde, maar kreeg achteraf wel een sanctie.

Bij de berekening van het vijfjaarlijkse gemiddelde zou een derde van het Kroatische resultaat worden afgetrokken. De maatregel had uiteindelijk geen gevolgen voor de deelname in 2000.

België: grote verwachtingen voor Vanessa Chinitor

De Vlaamse belangstelling voor het Songfestival was opnieuw bijzonder groot. Vanessa Chinitor had op 28 februari Eurosong ’99 gewonnen met Like the Wind.

De Vlaamse voorronde bestond uit drie voorrondes en een finale. Onder de kandidaten bevonden zich ook K3 en Belle Perez.

De winnaar van elke voorronde en de best scorende tweedeplaatser kregen een finaleplaats, naast vier rechtstreeks geplaatste artiesten. Professionele jury’s, pers en radio bepaalden samen tachtig procent van de uitslag. Het publiek besliste over de overige twintig procent.

Chinitor won overtuigend en vertrok naar Jeruzalem met hoge verwachtingen. Ze kreeg wel de gevreesde tweede startpositie.

De Belgische pers volgde haar op de voet. Het Laatste Nieuws publiceerde een dagboek over haar verblijf en haar jurk werd pas drie dagen voor de finale onthuld.

De delegatie organiseerde een feest in de Belgium House Faculty Club van de universiteit van Jeruzalem. Haar repetitie was bovendien de enige die het Israëlische televisiejournaal haalde.

Volgens de verwachtingen moest België in de top tien kunnen eindigen. De VRT had zich naar verluidt zelfs laten verzekeren tegen de financiële gevolgen van een mogelijke organisatie in 2000.

Uiteindelijk eindigde Chinitor gedeeld twaalfde. Nederland en Ierland gaven België elk tien punten.

Tekst gaat verder onder video

Nederland: Marlayne achtste

Nederland stuurde zangeres Marlayne naar Jeruzalem. Zij had op 14 maart het Nationaal Songfestival gewonnen met One Good Reason.

Na de vierde plaats van Edsilia Rombley in 1998 waren de verwachtingen opnieuw hooggespannen. Marlayne gold als een van de favorieten, maar kon zich niet mengen in de strijd om de overwinning.

Met een achtste plaats behaalde Nederland wel opnieuw een resultaat in de top tien.

Marlayne

Belgische kritiek op televoting

De Belgische punten werden bekendgemaakt door Sabine De Vos, destijds omroepster bij TV1. Net als in 1998 gingen de Belgische twaalf punten naar Nederland. Duitsland kreeg tien punten.

Tijdens de stemming viel opnieuw op hoe vaak buurlanden elkaar hoge punten gaven. Vooral de Scandinavische en Balkanlanden stemden opvallend vaak op elkaar.

Dat leidde tot ongenoegen bij de Belgische omroepen. VRT en RTBF dienden samen een resolutie in bij de EBU om het stemsysteem te veranderen.

De omroepen vonden dat televoting de geografische voorkeuren te sterk in de hand werkte. Het bleef bovendien onzeker of België op basis van zijn gemiddelde resultaat in 2000 mocht deelnemen.

Zweden en IJsland strijden om winst

Tijdens de repetitieweek liep de temperatuur in Jeruzalem op tot 49 graden. Ook de spanning rond de favorieten nam toe.

De loting had drie kanshebbers vlak na elkaar geplaatst: Selma uit IJsland, Marlain uit Cyprus en Charlotte Nilsson uit Zweden.

Cyprus stelde teleur en eindigde voorlaatste. IJsland en Zweden maakten hun favorietenrol wel waar.

Tijdens de puntentelling wisselden beide landen geregeld van positie. Ook Duitsland bleef lang in de buurt van de koplopers.

Pas na de punten van het voorlaatste land was de overwinning zeker. Charlotte Nilsson won met Take Me to Your Heaven en bezorgde Zweden zijn vierde Songfestivalzege.

Tekst gaat verder onder video

Dana International struikelt

Na de bekendmaking van de winnaar kwam Dana International het podium op om de trofee te overhandigen aan haar Zweedse opvolgster.

De Israëlische winnares van 1998 leek het gewicht van de prijs te onderschatten. Ze struikelde, kwam weer overeind en verdween zichtbaar gegeneerd van het podium.

De uitzending eindigde niet met de gebruikelijke reprise van het winnende lied. Alle deelnemers kwamen opnieuw samen voor een bijzondere uitvoering van Hallelujah, de Israëlische winnaar van 1979.

Het optreden werd opgedragen aan de slachtoffers van de oorlog in Kosovo. Zo eindigden de twee Songfestivals die in Jeruzalem waren georganiseerd met hetzelfde lied.

Teleurstelling

Ondanks haar gedeelde twaalfde plaats reageerde Vanessa Chinitor teleurgesteld. In De Morgen vertelde ze daags na de finale dat ze op meer punten had gehoopt.

‘Natuurlijk reageerde ik met ongeloof toen bleek dat ik zo weinig punten kreeg’, zei ze. ‘Treuren doe ik niet, ik was hierop voorbereid, maar was liever wat meer vooraan geëindigd, dat is vanzelfsprekend.’

De Vlaamse kijkers bleven het Songfestival wel trouw. 1.399.000 mensen volgden de uitzending op TV1.

Daarmee was het Songfestival met ruime voorsprong het best bekeken programma van de week.